Archive for August, 2014

─░syanbul

Posted: 18/08/2014 in Deneme

├ľncelikle ayn─▒ isimli ┼čark─▒n─▒n sahipleri olan Sansar Salvo ve FersahÔÇÖa yaz─▒ma ba┼čl─▒k olarak belirleyebilece─čim bu yarat─▒c─▒ kelimeyi l├╝gat─▒ma kazand─▒rd─▒klar─▒ i├žin te┼čekk├╝r etmek isterim. Biliyorum ki ─░stanbul milyonlarca yaz─▒ya konu oldu, hakk─▒nda y├╝zbinlerce ┼čiir yaz─▒ld─▒ ve say─▒s─▒z ki┼činin iyi ya da k├Ât├╝ ilham kayna─č─▒ haline geldi. Do─čdu─čum andan itibaren kesintisiz olarak ya┼čam─▒m─▒ s├╝rd├╝rd├╝─č├╝m bu ┼čehre y├Ânelik benim de kendimce s├Âyleyecek s├Âzlerim oldu─čuna ve bu s├Âzleri s├Âyleyebilecek hakk─▒ kendimde bar─▒nd─▒rd─▒─č─▒ma inan─▒yorum. Okuyaca─č─▒n─▒z bu yaz─▒; al─▒┼čt─▒─č─▒n─▒z ─░stanbul tasvirlerinden olmayacak. Y─▒llar boyunca tarihi dokusu, do─čal g├╝zellikleri ve modern T├╝rkiyeÔÇÖnin merkezi olmas─▒yla ├Âv├╝len ─░stanbul, benim i├žin koca bir hi├žlikten ba┼čka bir anlama gelmiyor ve korkar─▒m kafamdaki bu tan─▒m kolay kolay de─či┼čmeyecek.

istanbul-trafik-01-02-03-1390470Birka├ž g├╝nl├╝─č├╝ne ─░stanbulÔÇÖu ziyarete gelen yerli ve yabanc─▒ turistlerle ┼čehir hakk─▒nda konu┼čtu─čunuzda kendilerinden buraya y├Ânelik tek bir k├Ât├╝ ele┼čtiri duymaman─▒z g├╝├žl├╝ bir olas─▒l─▒kt─▒r. Onlara sordu─čunuz sorular─▒ bir de 20 seneyi a┼čk─▒n bir s├╝redir burada ya┼čamakta olanlara sorun. Ayn─▒ cevaplar─▒ alaca─č─▒n─▒zdan olduk├ža ┼č├╝pheliyim. T├╝rkiyeÔÇÖyi yeterince gezmemi┼č olan ─░stanbul hayranlar─▒n─▒ bilgilendirmek gerekiyor: ─░stanbul, k├╝├ž├╝k T├╝rkiyeÔÇÖdir. ├ťlkenin k─▒sa bir ├Âzeti, k├╝├ž├╝k bir minyat├╝r├╝ gibi g├Ârev yapar. T├╝rkiyeÔÇÖnin her ilinden insana rastlayabilece─činiz, ┼čehrin yerlisi kavram─▒n─▒ seneler evvel yok etmi┼č bir gayriresmi ba┼čkenttir. Ama farkl─▒ co─črafyalardan gelen insanlar─▒n bu ┼čekilde kayna┼čmas─▒, ├╝lke insan─▒n─▒n ─░stanbul arac─▒l─▒─č─▒yla birbirini yak─▒ndan tan─▒mas─▒ daha iyi, ├Âyle de─čil mi? ├ľyle de─čil.

Belki fark─▒nda de─čilsiniz ama, T├╝rkiyeÔÇÖnin bat─▒s─▒ ile do─čusu aras─▒ndaki u├žurum asla kapanmayacak seviyelere ula┼čal─▒ ├žok oldu. ─░zmirÔÇÖdeki ya┼čant─▒ ├žok daha ├Âzg├╝r, rahat ve modernken BatmanÔÇÖdaki hayat bask─▒c─▒, tutucu ve din odakl─▒. Bu iki ┼čehri -ve benzeri ├Ârnekleri- g├Ârm├╝┼č olan insanlar bahsi ge├žen ┼čehirlerin ayn─▒ ├╝lke s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde yer almas─▒n─▒n, ├╝zerinde ya┼čayan insanlar─▒n ayn─▒ ├╝lkenin vatanda┼čl─▒─č─▒na sahip olmas─▒n─▒n ne kadar tuhaf oldu─čunu mutlaka fark etmi┼člerdir. ─░stanbul ise T├╝rkiye tablosunun k├╝├ž├╝k bir ├Ârne─či. ─░zmir-Batman ├Ârne─činin ayn─▒s─▒ Suadiye-Gaziosmanpa┼ča, Ni┼čanta┼č─▒-Sultanbeyli, Bebek-Fatih gibi e┼čle┼čmeler i├žin de fazlas─▒yla ge├žerli. Birbirlerinden siyah ve beyaz kadar farkl─▒ olmalar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra kar┼č─▒ taraftakilerin hayat─▒na sayg─▒ g├Âstermeye en ufak niyeti olmayan bir grup insan─▒ ya┼čamalar─▒ i├žin ayn─▒ alana b─▒rakt─▒─č─▒n─▒zda orada kayna┼čma ve birlik de─čil, s├╝rt├╝┼čme ve kaos ortaya ├ž─▒kar. Bu bo┼č bir s├Âylem de─čil, tecr├╝beli edilmi┼č bir ger├žektir.

istanbul-prosvjed-AA625New York ├Ârne─či, sa─čl─▒kl─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒rma yapabilmemiz ad─▒na yol g├Âsterici olabilir. AmerikaÔÇÖn─▒n en y├╝ksek talep g├Âren ┼čehirlerinden birisi olan New York City, b├╝nyesinde say─▒s─▒z ├╝lkeden insan─▒ bar─▒nd─▒r─▒yor. Peki ─░stanbulÔÇÖda yaln─▒zca farkl─▒ illerden toplanarak gelmi┼č olan insanlar devaml─▒ olarak birbirleriyle ├žat─▒┼č─▒rken New YorkÔÇÖun ÔÇťK├╝├ž├╝k D├╝nya D├╝zeniÔÇŁ neden sars─▒lmadan dimdik durabiliyor? Cevap; ortak de─čerler. Nas─▒l T├╝rkiye genelinde insanlar─▒ ortak bir ├žat─▒ alt─▒nda bulu┼čturabilecek bir de─čer sistemi mevcut de─čilse, ─░stanbulÔÇÖda da durum ayn─▒. ├ťlkenin kendine ait bir k├╝lt├╝r├╝n├╝n bulunmamas─▒, hali haz─▒rda b├Âl├╝nm├╝┼č olan toplumu daha ├žok par├žaya ay─▒r─▒yor ve insanlar savunacak ortak bir de─čer bulam─▒yor. Amerika ve New YorkÔÇÖu inceledi─čimizde ise farkl─▒ k├╝lt├╝r, inan─▒┼č ve d├╝┼č├╝nce sistemlerinden gelen insanlar─▒n ÔÇťvatanda┼čl─▒kÔÇŁ dedi─čimiz ayn─▒ toprak ├╝zerinde bir arada bulunma iste─činde bulu┼čtu─čunu g├Âr├╝yoruz. AmerikaÔÇÖda ya┼čayan ve vatanda┼čl─▒─ča sahip Meksikal─▒, K├╝bal─▒, ├çinli, Endonezyal─▒, Hint veya T├╝rk birinin kendini tan─▒mlarken ilk olarak ÔÇťBen bir Amerikan vatanda┼č─▒y─▒mÔÇŁ dedi─čini duyacaks─▒n─▒z. Soka─ča ├ž─▒k─▒n ve vatanda┼člar─▒n─▒zdan kendilerini tan─▒mlamalar─▒n─▒ isteyin. ─░nsanlar kendilerinden s├Âz ederken duydu─čunuz ilk kelimeler s├╝rekli de─či┼čecektir: Dini ki┼čilikleri ├Ân planda olanlar dinleriyle, milliyet├žiler ├╝lkeleriyle, fanatikler tak─▒mlar─▒yla, seksistler cinsiyetleriyle lanse edilmek isteyecekler ve orta noktay─▒ asla g├Âremeyeceklerdir.

81 ili olan ve 80 ilindeki insanlar─▒n kalan 1 ile gelmek istedi─či bir ├╝lke d├╝┼č├╝n├╝n. Evet, b├Âyle bir ├╝lke var. ├ťlkenin ─░stanbulÔÇÖda ya┼čamayan 4ÔÇÖte 3ÔÇÖ├╝n├╝n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču ├╝├ž taraf─▒ denizlerle kapl─▒ olan ancak k─▒y─▒lar─▒n─▒n y├╝zde doksan─▒nda denize giremedi─činiz, y├╝zde y├╝z├╝nde ise ─▒┼č─▒k ve hava kirlili─činden dolay─▒ gece y─▒ld─▒zlar─▒ g├Âremedi─činiz bu g├╝zide kente yerle┼čmek istiyor. Ki┼či ba┼č─▒na ┼ču an bile 1ÔÇÖden fazla otomobil d├╝┼čen ┼čehrin daha fazla ki┼čiye ev sahipli─či yapabilmesi i├žin merkezinin her ge├žen g├╝n geni┼člemesi, d├╝┼č├╝k katl─▒ binalar─▒n y─▒k─▒larak yerine daire ba┼č─▒na daha az metrekare d├╝┼čen m├╝teahhitsever yap─▒lar─▒n in┼ča edilmesi, geriye kalan az─▒c─▒k ye┼čil alan─▒n da yeni k├Âpr├╝ ve yeni havaaalan─▒ gibi ula┼č─▒m merkezleriyle kaplanmas─▒ gerekiyor. Ye┼čilliklerin katliyle ÔÇťsa─člananÔÇŁ ula┼č─▒m olanaklar─▒n─▒n katlanarak artan insan ve ara├ž trafi─čini hi├žbir ┼čekilde hafifletemedi─či, hatta ikamet alanlar─▒n─▒ artt─▒rarak -yeni k├Âpr├╝ yap─▒ld─▒─č─▒nda ├Ânceden ye┼čilden ibaret olan ├ževre mahallelerin site ve farkl─▒ tip ya┼čam alanlar─▒ haline gelmesi- bu trafi─če katk─▒da bulundu─ču gibi ironik bir ger├žek de var ortada. Yedi k├Âpr├╝ ve d├Ârt havaalan─▒ oldu─čunda sokaklar─▒n arabas─▒z kalaca─č─▒n─▒ san─▒yorsan─▒z, r├╝yadan uyanma vaktiniz gelmi┼č demektir.

haydarpasa

Geriye ne kald─▒? Her ge├žen g├╝n birer birer y─▒k─▒larak rant merkezleri haline getirilen tarihi yap─▒lar m─▒? Ev kiras─▒n─▒ bile zar zor kar┼č─▒layabilen maa┼člara sahip olabilece─činiz m├╝thi┼č i┼č olanaklar─▒ m─▒? Do─čru s├Âyledi─čine asla inanamayaca─č─▒n─▒z, ├ž─▒kar─▒ u─čruna her ┼čeyi satmaya haz─▒r olan milyonlarca insan m─▒? Yoksa turistlerin deveye binilmedi─či i├žin ÔÇťBekledi─čimden ├žok daha modernÔÇŁ damgas─▒n─▒ yap─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ ama sevgililerin ├Âp├╝┼čmeyi b─▒rak─▒n el ele tutu┼čamad─▒─č─▒, erkeklerin ┼čort giymesine ├╝rk├╝t├╝c├╝ bak─▒┼člarla cevap verilen, baz─▒lar─▒nda kafas─▒ a├ž─▒k, baz─▒lar─▒nda ise kafas─▒ kapal─▒ kad─▒nlar─▒n d─▒┼čland─▒─č─▒ semtlere sahip yozla┼čm─▒┼č bir metropol m├╝? Burada ya┼čad─▒─č─▒m her g├╝n daha fazla stres olmak i├žin onlarca sebep bulabiliyorum kendime. Siz yak─▒nda elinizden al─▒nmas─▒ pek muhtemel Bo─čazÔÇÖ─▒n─▒za bakmaya devam edin. Ben almayay─▒m.

Advertisements